Tag: startup

Những lưu ý cần biết khi khởi nghiệp

Những lưu ý cần biết khi khởi nghiệp

Doanh nghiệp giai đoạn khởi nghiệp có nhu cầu tăng trưởng lớn, nhu cầu vốn đầu tư cao. Giải pháp huy động vốn chủ yếu của doanh nghiệp giai đoạn khởi nghiệp là tăng vốn và mở rộng chủ sở hữu.

Những lưu ý cần biết khi khởi nghiệp

Những lưu ý cần biết khi khởi nghiệp

Xuất phát điểm của mỗi một startup chính là ý tưởng. Khởi nghiệp thành công là mơ ước của bao thế hệ trẻ tràn đầy nhiệt huyết, ý tưởng và sáng tạo. Tuy nhiên, có một ý tưởng hay thôi chưa đủ. Bên cạnh việc huy động vốn, bạn còn phải có những kỹ năng cơ bản để quản lý startup của mình.
Những dự án khởi nghiệp đã xuất hiện rất nhiều, bên cạnh những kinh nghiệm thành công cũng có những bài học rút ra từ sự thất bại. Đã có không ít những nhà sáng lập bị cướp mất đứa con tinh thần của mình vì những thiếu sót trong quản trị hoặc mắc phải sai lầm trong việc chọn nhà đầu tư:

Bạn Hoàng Anh chia sẻ: “Tôi 28 tuổi, huy động vốn đầu tư để khởi nghiệp cách đây 8 năm, đi gõ cửa 15 “nhà đầu tư” đều thất bại, 1 năm sau 13/15 “nhà đầu tư” mở ra kinh doanh dựa trên ý tưởng của tôi. Giờ đây, tôi vẫn đang tự kiếm vốn và và sẽ tự đầu tư cho mình, bao nhiêu công sức bỏ ra, lựa chọn các thông số, tính toán….giải trình, cuối cùng bị ăn cắp hết. Lý thuyết thì luôn đúng nhưng tính cách nhà đầu tư thì phải xem lại.”

“Theo mọi người thì với một dự án startup, người sáng lập dự án có nên giữ tối thiểu 51% vốn để tránh bị thôn tính lại công ty hay không?” là thắc mắc từ bạn An Tam và nhận được phản hồi từ bạn Hoàng Anh như sau: “Nếu có đến 51% vốn thì không cần kêu gọi đầu tư cho đau đầu, ra ngân hàng có khi nhanh hơn, trừ khi bạn muốn nhà đầu tư theo kiểu ODA.”

Anh Trình Tuấn, một trong những nhà sáng lập ứng dụng theo dõi sức khỏe bà mẹ trẻ em cho rằng: “Khi tìm kiếm nhà đầu tư, cá nhân phải xem xét họ có thể đi cùng mình và hỗ trợ mình như thế nào. Nếu ý tưởng bị đánh cắp mà người khác thành công thì chứng tỏ bạn làm chưa tốt. Tuy nhiên, để đảm bảo sự tin tưởng cho cả hai thì thường khi gặp nhà đầu tư hai bên đều có ký kết các điều khoản trong đó có việc không tiết lộ thông tin để giảm rủi ro”

Từ những câu chuyện khởi nghiệp và các bài học xương máu đó đã khiến cho những người trẻ khi chưa khởi nghiệp đã có tâm lý sợ bị mất ý tưởng, mất niềm tin vào các nhà đầu tư và từ đó đánh mất cơ hội của mình. Tham khảo từ Trí Thức Trẻ những sai lầm và lưu ý khi bạn muốn khởi nghiệp qua bài viết: “Chào đón nhầm nhà đầu tư chiến lược, nhiều chủ doanh nghiệp chịu cảnh mất luôn đứa con tinh thần”

Nhiều chủ doanh nghiệp tiếp nhận nhầm nhà đầu tư chiến lược nên nhanh chóng phải chuyển quyền kiểm soát doanh nghiệp, mất đi đứa con tinh thần của mình. Đây là một trong 5 sai lầm trong quản trị nhân sự giai đoạn khởi nghiệp theo PGS. TS Lê Quân – Phó GĐ ĐH Quốc gia Hà Nội.

Chia sẻ một số lưu ý về quản trị nhân sự giai đoạn khởi nghiệp, PGS.TS Lê Quân – Phó Giám đốc ĐH Quốc gia Hà Nội, Trưởng ban Tổ chức Ngày nhân sự Việt Nam 2016 – cho biết: Phần lớn các doanh nghiệp phá sản sau 5 năm đầu hoạt động.

Một nguyên nhân quan trọng là do công tác quản trị nhân sự chưa tốt. Theo ông Quân, có 5 lưu ý mà một doanh nghiệp khởi nghiệp cần biết.

1. Quản trị nhân sự dựa trên kinh nghiệm và chủ quan cá nhân

Trong những năm đầu khởi nghiệp, chủ doanh nghiệp chú trọng nhiều đến công nghệ và thị trường. Trong giai đoạn này, chủ doanh nghiệp phải lo toan các công việc từ chiến lược đến sự vụ, kể cả hành chính, nhân sự, tài chính, kế toán…

Thực tế này giúp chủ doanh nghiệp xử lý vấn đề nhanh, linh hoạt, chi phí thấp, phù hợp với cơ cấu tổ chức và đội ngũ nhân sự chưa được hoàn thiện. Tuy nhiên, thực tế cho thấy điểm yếu nhất của doanh nhân Việt Nam là năng lực quản trị nhân sự.

Trong 5 năm đầu khởi sự doanh nghiệp, năng lực quản trị nhân sự của chủ doanh nghiệp được ví như là chiếc áo quá chật so với mục tiêu và tham vọng phát triển của bản thân chủ doanh nghiệp.

Rất nhiều vấn đề và thiệt hại phát sinh xuất phát từ năng lực quản trị nhân sự chưa đáp ứng yêu cầu của chủ doanh nghiệp. Nguy hại hơn, ít chủ doanh nghiệp nhận ra những hạn chế này và có hành động để tự học hỏi và thuê nhân sự, huy động sự tham gia của chuyên gia… Quá trình quản trị nhân sự dựa chủ yếu trên kinh nghiệm và chủ quan cá nhân.

2. Phân vai chưa rõ và quản trị xung đột yếu giữa các đồng sáng lập doanh nghiệp

Nhiều người lựa chọn cùng nhau khởi nghiệp. Khởi nghiệp theo nhóm rất phổ biến ở nước ta những năm qua. Khởi nghiệp theo nhóm giúp các chủ doanh nghiệp cùng nhau triển khai ý tưởng, phát huy thế mạnh của nhau, huy động nguồn lực của nhau và chia sẻ rủi ro.

Rất nhiều doanh nghiệp tư nhân thành công của Việt Nam có xuất phát điểm từ khởi nghiệp theo nhóm.

Tuy nhiên, rủi ro lại đến từ các mâu thuẫn giữa các nhà đồng sáng lập doanh nghiệp bởi sự khác biệt về quan điểm, tranh chấp về lợi ích và không quản trị được sự thay đổi phương thức ra quyết định phù hợp với từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp.

Khi khởi đầu khó khăn thì các nhà đồng sáng lập doanh nghiệp khá đoàn kết, cùng nhau nếm mật nằm gai. Nhưng khi doanh nghiệp khởi sắc, có kết quả tài chính tốt thì cũng là lúc các mâu thuẫn xuất hiện.

Rất nhiều nhà đồng sáng lập doanh nghiệp phải chia tay nhau trong những năm đầu tiên với lý do mâu thuẫn cá nhân trong quản lý điều hành. Bài toán này đến từ nguyên nhân cơ bản là quản trị hệ thống chưa tốt, chưa phân vai và thỏa thuận rõ ràng giữa những nhà khởi nghiệp để đảm bảo chủ động quản trị sự thay đổi. Quá trình quản trị không chuyển đổi kịp từ thói quen sang “đúng vai thuộc bài”.

3. Thiếu giải pháp thu hút và giữ chân được nhân tài

Lý do đưa ra phổ biến là giai đoạn khởi nghiệp thiếu nguồn lực nên khó khăn thu hút nhân tài. Do đó doanh nghiệp có xu hướng thuê và sử dụng nhân lực có mức tiền lương thấp, năng lực đôi khi chưa đáp ứng được yêu cầu.

Đây có lẽ là sai lầm lớn đối với doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tham vọng có tốc độ tăng trưởng nhanh nhờ đổi mới sáng tạo, và muốn thu hút vốn của nhà đầu tư.

Thu hút nhân tài là chìa khóa giúp quá trình khởi nghiệp thành công. Nhưng để thu hút được nhân tài, hai yếu tố chi phối khả năng thu hút người tài là:

1/ Bản thân chủ doanh nghiệp không đủ năng lực để sử dụng nhân tài. Khi tầm nhìn của chủ doanh nghiệp còn hẹp, thì doanh nghiệp khởi nghiệp khó thu hút được nhân tài;

2/ Sự hấp dẫn của ý tưởng và dự án khởi nghiệp.

Khi ý tưởng và dự án khởi nghiệp tốt, tiềm năng cao, đó là chìa khóa để thu hút nhân tài. Ngược lại, rất khó thu hút người tài về tham gia doanh nghiệp khởi nghiệp mà họ không đánh giá tốt về tương lai của doanh nghiệp.

Giải pháp thu hút người tài cũng khá đa dạng. Doanh nghiệp khởi nghiệp thường ưu tiên sử dụng Chương trình Quyền chọn mua cổ phần để thu hút nhân sự giỏi về tham gia quản lý điều hành doanh nghiệp. Đây là hình thức cùng nhau cam kết nỗ lực và cùng trở thành chủ sở hữu của doanh nghiệp trong tương lai. Với các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, giá trị của doanh nghiệp sau 5 năm có thể gấp ngàn, triệu lần quy mô hiện tại. Một cổ phiếu tại thời hiện đại có giá trị lớn trong tương lại.

Giải pháp khác là thuê và cộng tác với các chuyên gia sẽ giúp doanh nghiệp khởi nghiệp sử dụng được chất xám mà không nhất thiết phải tuyển dụng nhân sự. Sự cầu thị và nhiệt huyết của các nhà khởi nghiệp luôn nhận được sự ủng hộ và hỗ trợ của các chuyên gia, thay vì cần nhiều tiền.

4. Thiếu quan tâm đầu tư cho hệ thống và xây dựng văn hóa doanh nghiệp

Do quy mô doanh nghiệp nhỏ, nhiều doanh nghiệp không chú trọng tuyển dụng nhân sự chuyên trách làm quản lý nhân sự; cũng như thiếu chú trọng chuẩn hóa quy trình, hệ thống quản trị nhân sự.

Các hoạt động được chú trọng chưa đúng mức gồm quy chế tuyển dụng, quy chế đánh giá, ứng dụng hệ thống KPI, quy chế tiền lương và phúc lợi, quy chế lao động và văn hóa doanh nghiệp…

Do thiếu tính hệ thống, nên các công việc được xử lý nhiều khi theo sự vụ và cảm tính. Thiếu quan tâm đến xây dựng hệ thống quản trị nhân sự, thường kéo theo là sự phân cấp, phân quyền yếu, khó phát triển được đội ngũ cán bộ cấp trung giỏi, tỷ lệ nghỉ việc cao… Đặc biệt, các vấn đề thường phát sinh liên quan đến hợp đồng lao động, nghỉ việc, vi phạm sở hữu trí tuệ, mất bí quyết kinh doanh do nhân viên nghỉ việc…

Chủ doanh nghiệp là nên quan tâm ngay từ đầu ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng các phần mềm quản trị, và nên sử dụng chuyên gia để thiết kế ngay chính sách và các quy chế quản trị nhân sự để đảm bảo hệ thống vận hành rõ ràng, minh bạch, đúng pháp luật, thu hút, sử dụng và phát triển được nhân sự. Đôi khi, chỉ với số tiền không nhiều, bạn có thể có một chuyên gia giúp bạn vài giờ/tháng để giúp bạn ra quyết định tốt hơn trong thiết kế và vận hành hệ thống.

Thuê dịch vụ tư vấn quản lý ban đầu tưởng là đắt, nhưng lại rất hiệu quả. Giải pháp này cho phép doanh nghiệp khởi nghiệp tiếp cận nhanh nhất với hệ thống quản lý chuẩn mực. Hệ thống càng minh bạch và bài bản, khả năng thu hút đối tác chiến lược càng cao.

5. Mất quyền kiểm soát doanh nghiệp do không am hiểu quản trị công ty

Doanh nghiệp giai đoạn khởi nghiệp có nhu cầu tăng trưởng lớn, nhu cầu vốn đầu tư cao. Giải pháp huy động vốn chủ yếu của doanh nghiệp giai đoạn khởi nghiệp là tăng vốn và mở rộng chủ sở hữu.

Tuy nhiên, nhiều chủ doanh nghiệp từ chối phát triển và tiếp nhận nhà đầu tư chiến lược bởi nguy cơ mất quyền kiểm soát doanh nghiệp đến từ không tiếp tục sở hữu chi phối vốn.

Ngược lại, nhiều chủ doanh nghiệp tiếp nhận nhầm nhà đầu tư chiến lược nên nhanh chóng phải chuyển quyền kiểm soát doanh nghiệp, mất đi đứa con tinh thần của mình.

Giải pháp là chủ doanh nghiệp cần có tham vấn chuyên gia pháp lý, nhân sự và cần am hiểu về quản trị công ty. Có rất nhiều giải pháp có thể áp dụng.

Trước hết là phải lựa chọn nhà đầu tư chiến lược đúng. Nhà đầu tư chiến lược đúng thường không đòi hỏi kiểm soát quản lý doanh nghiệp bởi họ tôn trọng người nắm giữ ý tưởng kinh doanh và tin rằng chỉ có người này tiếp tục điều hành thì doanh nghiệp mới thành công. Tiếp theo, có nhiều hình thức hợp đồng đầu tư cho phép thu hút thêm nhiều cổ đông góp vốn, cổ đông hưởng cổ tức ưu đãi, nhưng vẫn duy trì được quyền biểu quyết, quyền phủ quyết…

Chắc chắn khi khởi nghiệp bạn sẽ vấp phải rất nhiều vấn đề phát sinh ngoài tầm kiểm soát của mình. Vì khi khởi nghiệp, ngoài ý tưởng, những kỹ năng khác của bạn chưa hoàn thiện đủ để điều hành quản lý doanh nghiệp của mình. Vậy nên trang bị cho mình những kiến thức quản trị là vô cùng cần thiết để giúp bạn sẵn sàng lèo lái con thuyền startup của mình đi đến thành công. Đồng thời tránh khỏi những thất bại không cần thiết mà những người đi trước đã rút kinh nghiệm cho bạn và không đánh mất đứa con tinh thần của chính mình.

Startup kinh doanh ở thị trường châu Á gặp khó

Oyo Rooms – công ty từng được xem là ứng cử viên sáng giá trở thành công ty khởi nghiệp trị giá tỉ đô hiện đang tiếp cận với những nhà đầu tư như Softbank Group của Nhật Bản hay quỹ Sequoia Capital của Mỹ và sẽ nhận ít hơn 100 triệu USD và được định giá ở mức bằng hoặc lớn hơn một chút so với giá trị 400 triệu USD ở thời điểm hiện tại của công ty.

Startup kinh doanh ở thị trường châu Á gặp khó

Nếu như một vài năm trở lại đây, các nhà đầu tư trên khắp thế giới đã đổ bộ vào châu Á – nơi có số lượng người dùng di động lớn nhất thế giới trong bối cảnh thị trường khởi nghiệp của khu vực này đang bùng nổ.
Tuy nhiên hiện tại, tình thế đã đảo ngược hoàn toàn, nền kinh tế toàn cầu chứng kiến tình trạng ảm đảm, thị trường chứng khoán Trung Quốc bất ổn và nỗi ám ảnh về bong bóng công nghệ.

Đóng cửa, sa thải nhân viên, cắt giảm chi phí và chuyển từ nhiệm vụ chính là kinh doanh sang việc “đốt tiền” để thu hút người dùng – thực trạng của các startup hiện nay

Đầu tháng 2 năm nay, Yin Sang – một doanh nhân Trung Quốc đã gửi email tới cho toàn thể 600 nhân viên tại công ty khởi nghiệp đặt phòng karaoke của anh với nội dung: Công ty sắp hết tiền sau khi thất bại trong vòng huy động vốn mới nhất và sẽ không thể trả lương cho nhân viên nữa.

“Dòng tiền của chúng ta đang ở con số 0”, vị CEO 23 tuổi viết trong email. “Công ty đang rơi vào tình trạng khủng hoảng”.

Một năm trước đó, công ty khởi nghiệp có trụ sở tại Thượng Hải của Yin được định giá tới hơn 100 triệu USD và trong năm 2014, bản thân anh lọt top 30 doanh nhân dưới 30 tuổi thành công nhất do Forbes Trung Quốc bình chọn.

Ví dụ điển hình khác, sau khi huy động được 3 triệu USD vào tháng 9/2014, Weichaishi đã thưởng cho toàn bộ nhân viên của mình một chuyến du lịch tới Thái Lan – nơi họ được nghỉ trong khách sạn 5 sao và cưỡi voi thư giãn.

Tuy nhiên hiện tại, công ty này thậm chí còn cắt giảm cả việc tổ chức buổi tiệc sinh nhật hàng tháng cho nhân viên dù là mua một chiếc bánh sinh nhật nhỏ cũng không có.

“Chúng tôi đang trở nên thực tế hơn và hướng đến những kết quả hữu hình”, Pei nói.

Tại Ấn Độ, cổng đặt phòng khách sạn trực tuyến Oyo Rooms gần đây đã buộc phải giảm việc nhận tiền vốn rót từ các nhà đầu tư mới để tránh những cuộc thương thảo kéo dài về việc định giá công ty.

“Đồ ăn, thức uống cho nhân viên cũng sẽ không còn và thậm chí những chiến dịch quảng bá thương hiệu đắt đỏ cũng sẽ không được thực hiện nữa.”

Theo một nguồn tin thân cận, để tránh rơi vào tình trạng “rỗng túi” vào cuối năm, startup này đang cắt giảm chi phí và không còn thua lỗ đối với mỗi phòng khách sạn mà nó đặt.

Lý do có thể nhìn thấy: Các nhà đầu tư mạo hiểm đang ngày càng rót ít vốn hơn

Điều đáng buồn là tình thế đảo ngược theo chiều hướng xấu của Yin như kể trên là thực tế mà rất nhiều nhà sáng lập các công ty khởi nghiệp châu Á đang phải trải qua: Các nhà đầu tư mạo hiểm đang ngày càng rót ít vốn hơn. Các nhà đầu tư đều tỏ ra thận trọng hơn, các cuộc thảo luận về vấn đề huy động vốn kéo dài hơn so với thông thường và mức định giá của các công ty khởi nghiệp cũng thấp hơn so với trước.

Đầu tư mạo hiểm vốn chứa nhiều rủi ro và thành công cho các công ty khởi nghiệp, thậm chí trong giai đoạn mọi thứ đều tốt đẹp đều không có gì đảm bảo. Việc này càng trở nên nghiêm trọng hơn khi thị trường toàn cầu giảm tốc.

Số lượng vốn đầu tư rót vào một số thị trường lớn ở châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ, Singapore và Hàn Quốc đều đang giảm mạnh:

Các khoản đầu tư mạo hiểm vào các công ty khởi nghiệp công nghệ Trung Quốc đã giảm 28% xuống còn 1,8 tỉ USD trong quý đầu tiên từ mức 2,5 tỉ USD vào đầu năm theo dữ liệu của công ty nghiên cứu AVC có trụ sở tại Hồng Kông.
Tại Ấn Độ, các nhà đầu tư mạo hiểm trong quý đầu tiên của năm 2015 đã rót 891 triệu USD vào các công ty khởi nghiệp công nghệ. Con số này đã giảm 17% xuống còn 736 triệu USD trong quý đầu tiên của năm nay.
Tại Hàn Quốc, các khoản đầu tư mạo hiểm cũng giảm 37% xuống còn 45,8 triệu USD trong quý đầu tiên từ mức 72,2 triệu USD vào đầu năm.
Năm nay, các nhà đầu tư cũng sẽ thân trọng hơn trong việc đánh giá tiềm năng của các kỳ lân công nghệ – tức là các công ty khởi nghiệp được định giá 1 tỉ USD hoặc hơn. Theo đó, họ sẽ loại bỏ những startup được cho là thiếu mô hình kinh doanh bền vững, theo Tom Tsao – quản lý tại công ty quỹ đầu tư có trụ sở tại Thượng Hải Gobi Partners.

“Chỉ những nhà sáng lập có nguồn lực dồi dào nhất, tài xoay sở tốt nhất mới có thể vượt qua giai đoạn khó khăn này”, ông Tsao nhấn mạnh.

Đối với Pei Qiao – đồng sáng lập của Weichaishi – công ty khởi nghiệp có trụ sở tại Thượng Hải đang điều hành nền tảng huy động vốn từ cộng đồng cho các khách hàng doanh nghiệp, môi trường cạnh tranh và khó khăn hơn có nghĩa là bạn buộc phải cắt giảm cả những chi phí nhỏ nhất.

Oyo Rooms – công ty từng được xem là ứng cử viên sáng giá trở thành công ty khởi nghiệp trị giá tỉ đô hiện đang tiếp cận với những nhà đầu tư như Softbank Group của Nhật Bản hay quỹ Sequoia Capital của Mỹ và sẽ nhận ít hơn 100 triệu USD và được định giá ở mức bằng hoặc lớn hơn một chút so với giá trị 400 triệu USD ở thời điểm hiện tại của công ty.

“Chúng tôi nhận thấy mối quan tâm rõ ràng từ các nhà đầu tư nhưng so với đợt gọi vốn trước đó, mức định giá này đúng với thực tế hơn”, Oyo Rooms – nhà sáng lập của Ritesh Agarwal nói.

Theo một nguồn tin thân cận, dịch vụ vận chuyện rau củ có trụ sở tại Singapore là RedMart cũng đang đối mặt với thử thách về vốn trong nhiều tháng nay, buộc họ phải trì hoãn kế hoạch mở rộng ra nước ngoài.

CEO công ty là Roger Egan đã từ chối trả lời câu hỏi liệu RedMart có phải đang gặp khó khăn về vấn đề huy động vốn hay không và chỉ khẳng định họ vẫn đang trong quá trình huy động vốn.

Tại Indonesia, các công ty khởi nghiệp thương mại điện tử về thời trang như Paraplou Group và Pink Emma đã phải đóng cửa trong vài tháng gần đây với lý do môi trường huy động vốn ngày một khó khăn.

Trước tình trạng đó, những gã khổng lồ thương mại điện tử Trung Quốc như Alibaba và Tencent đang đóng vai trò quan trọng làm giảm áp lực cho các startup với tư cách là nhà đầu tư chiến lược cho nhiều công ty khởi nghiệp tại châu Á.

Ví dụ điển hình là công ty dịch vụ taxi Didi Kuaidi của Trung Quốc được chống lưng bởi Alibaba và Tencent hiện đã huy động được hơn 1,5 tỉ USD từ các nhà đầu tư.

Tháng trước, Alibaba cũng đầu tư 1 tỉ USD vào công ty khởi nghiệp thương mại điện tử thời trang ở Đông Nam Á là Lazada. Softbank cũng đang thực hiện kế hoạch đầu tư 10 tỉ USD vào các công ty khởi nghiệp tại Ấn Độ trong vòng 1 thập kỷ tới, theo chia sẻ của CEO Masayoshi Son.

Về phía các công ty khởi nghiệp, để tồn tại trong bối cảnh thị trường ngày một khốc liệt, họ buộc phải tiến hành những thay đổi quyết liệt.

Trở lại với câu chuyện của Yin – nhà sáng lập của công ty khởi nghiệp đặt phòng karaoke được nhắc tới ở đầu bài. Công ty này đã phải cắt giảm số lượng nhân viên từ 600 xuống còn 200 trong 3 tháng qua.

Công ty Yiqi Chang – từ có nghĩa là “hát cùng nhau” đang cố gắng duy trì hoạt động tại chỉ 6 thay vì 20 thành phố như trong tháng 1. Công ty cũng phải dùng tới một vài khoản vay để đảm bảo hoạt động kinh doanh.

“Một năm trước, chúng tôi nghĩ mình lúc nào cũng có thể huy động được vốn. Nhưng hiện tại, chúng tôi phải tự sống sót bằng nỗ lực của chính bản thân”.

Bài học rút ra ở đây là gì?

Anh Hoàng chia sẻ: “Từ hồi mình đi làm, gặp rất nhiều startup thì thấy:

Nếu Startup nào ban đầu khởi sự một cách âm thầm, không quá lạc quan đi thuê văn phòng chỗ nào đó vừa tiền thôi, làm việc cật lực, nói chung là không có gì ngoài đi bán hàng và phục vụ khách hàng thì sống, sau có những vụ kiếm cả trăm tỷ.
Còn mấy anh em ban đầu hừng hực khí thế, đi thuê văn phòng rõ đẹp, hoành tráng, phương tây, lạc quan quá, cứ nghĩ tháng sau là tiền về như nước là vài hôm hết tiền, giải tán, cãi nhau.
Nói về ý tưởng thì trước khi bắt đầu thôi, bắt đầu rồi thì nói về khách hàng và sản phẩm của mình là quan trọng nhất.”

“Thực ra còn nhiều thứ để nói, các startup chết một phần cũng là do tốc độ phát triển quá nhanh, trong khi năng lực quản lý và năng lực kinh doanh chưa theo kịp. Làm startup ở Việt Nam chính ra lại sướng hơn các nước khác, vì ở đây mọi thứ vẫn còn mù mờ chưa rõ ràng, vẫn còn nhiều đất cho startup diễn nếu biết cách. Chứ không đến mức áp sát bão hòa như Trung Quốc, Ấn Độ,…” – Nhận định của Quốc Doanh.

Ý kiến của Bình Nguyên: “Nó cũng tuân theo quy luật cả thôi. Đã là thị trường thì phải cạnh tranh. Anh em đang start up nhìn mà rút kinh nghiệm, bài học kinh doanh chứ đừng vội từ bỏ khi còn chưa bắt đầu.”

 

Sau hết thì thành công là kết quả của vô số khởi động, điều chỉnh, thói quen tốt và nỗ lực hợp tác. Vậy thì tại sao nhiều người khởi nghiệp lại thất bại? Đó không hẳn là vì ý tưởng của họ tồi, mà còn nhiều nguyên nhân dẫn đến. Hi vọng những chia sẻ trên đây sẽ giúp các start up có thêm kinh nghiệm phát triển doanh nghiệp.

Startup – Muốn thay đổi thế giới có gì sai?

Startup – Muốn thay đổi thế giới có gì sai?

Có thể, Steve Jobs là một gã mơ mộng, đưa ra những ý tưởng trên trời để rồi thất bại, nhưng nếu thiếu ông, Apple trong dài hạn cũng chẳng đi tới đâu cả. Dù lãnh đạo là người giỏi vận hành đến thế nào, nếu thiếu đi tính sáng tạo, thì sớm hay muộn doanh nghiệp đó cũng đi tới bế tắc. Thú vị là slogan kinh điển của những người sáng tạo đó là “change the world” – “thay đổi thế giới”.

Startup – Muốn thay đổi thế giới có gì sai?

Startup – Muốn thay đổi thế giới có gì sai?

Bài học từ những doanh nghiệp lớn cho thấy, bất kể giai đoạn nào, từ lúc startup, doanh nghiệp quy mô nhỏ hay đến lúc bá chủ thị trường, chỉ cần quên đi tinh thần “thay đổi thế giới”, họ đều sớm đi vào lối mòn và lụi bại.

Startup – Muốn thay đổi thế giới có gì sai?

Năm 1983, John Sculley, CEO trẻ tuổi nhất mà PepsiCo từng có đưa ra một quyết định quan trọng của cuộc đời. Đó là trở thành CEO của Apple – khi đó chỉ là một startup nhỏ ít người biết đến. Sculley đã gật đầu đồng ý trước lời mời từ nhà sáng lập của Apple, Steve Jobs chỉ bằng một câu nói: “Anh muốn bán nước đường cả đời, hay muốn cùng tôi thay đổi thế giới?”

Chuyển sang một công ty mới, thậm chí là lĩnh vực hoàn toàn mới, từ bán nước ngọt sang bán máy tính, nhưng Sculley vẫn hoàn thành tốt nhiệm vụ. Trong 3 năm đầu tiên, ông cùng Steve Jobs đã vận hành Apple rất trơn tru. Bằng khả năng marketing tài tình của mình, Sculley vẫn bán tốt cả chiếc máy tính Apple tới 6 năm tuổi.

Không có gì cần bàn cãi, Sculley là một nhà quản lý vận hành hoàn hảo với chiến lược kinh doanh rạch ròi. Kết hợp với một Steve Jobs nghệ sĩ có bộ óc sáng tạo không ngừng, bộ đôi này đã đưa Apple gặt hái liên tiếp những thành công.

Mặc dù vậy, mâu thuẫn phát sinh từ đây. Việc Steve Jobs cứ tiêu tiền vào những dự án có phần phi thực tế khiến một người suốt ngày phải đi kiếm tiền như Sculley không hài lòng. Những sản phẩm sau đó của Jobs, như máy tính Lisa quá đắt đỏ trong mắt khách hàng, đã không thành công. Sau một loạt thất bại, HĐQT quyết định gạt một kẻ mơ mộng như Steve Jobs sang một bên và đưa một chuyên gia vận hành như Sculley lên làm lãnh đạo.

Một chuyên gia vận hành thì có gì không tốt? Tất cả vẫn ăn ý chỉ trừ việc kết quả kinh doanh của Apple cứ thế đi xuống.

Thiếu Jobs, các sản phẩm của Apple thiếu dần tính sáng tạo, và sau nhiều năm không thể ra được sản phẩm đột phá, Apple nhanh chóng bị liên minh Wintel qua mặt. Dù có đóng góp ít hiều cho tầm nhìn của Apple, nhưng rõ ràng, đây không phải thế mạnh của Sculley. Cuối cùng, tới năm 1993, Sculley bị sa thải và Apple cứ mãi loay hoay tìm đường cho tới khi Steve Jobs trở lại vào năm 2000.

Câu chuyện giữa John Sculley và Steve Jobs là một ví dụ điển hình nhất cho câu hỏi: “Doanh nghiệp cần một nhà lãnh đạo giỏi vận hành hay giỏi đổi mới?” Tất nhiên, cả 2 đều quan trọng, nhưng thực tế cũng cho thấy, 2 đặc tính này hiếm khi đi cùng nhau.

Khi người giỏi vận hành – lãnh đạo một doanh nghiệp khổng lồ

Hãy quay trở lại với Apple. Sau khi Steve Jobs trở về, ông thực sự đã “thay đổi thế giới” theo cách của mình. Đó là iMac, iPod và đặc biệt là iPhone – chiếc smartphone chuẩn mực làm thay đổi hoàn toàn cách con người sử dụng điện thoại cho tới ngày nay.

Thế nhưng, sẽ là thiếu sót nếu ca tụng Steve Jobs mà không nhắc tới Tim Cook, người đàn ông có khả năng vận hành doanh nghiệp một cách hoàn hảo. Tim Cook chính là chìa khóa mang về doanh thu kỷ lục cho những sản phẩm sáng tạo của Jobs. Dưới bàn tay của Steve Jobs và Tim Cook, Apple trở thành tập đoàn lớn nhất thế giới, và tất cả mọi người nhìn vào Apple như một biểu tượng thành công, của đổi mới và sáng tạo.

Mặc dù vậy, kể cả khi Apple đã là một gã khổng lồ, câu chuyện những năm 90 của doanh nghiệp này một lần nữa quay trở lại, khi họ mất Steve Jobs mãi mãi.

Sau sự ra đi của Jobs vào năm 2011, Tim Cook – chuyên gia vận hành của Apple vẫn còn đó và lên nắm cương vị cao nhất. Những kế hoạch bán hàng của ông vẫn hoàn hảo với những sản phẩm doanh số cao dựa trên những gì Steve Jobs để lại. Chưa bao giờ dưới thời Steve Jobs, danh mục sản phẩm của Apple nhiều như thời Tim Cook.

Cũng giống Sculley, mọi chuyện vẫn ổn, chỉ trừ việc Apple ngày càng trở nên ít khác biệt. Tính tới quý 3/2016, Apple đã có 3 tháng liên tiếp sụt giảm doanh số bán hàng và ngày càng có ít khách hàng có nhu cầu nâng cấp lên thiết bị mới, một phần nguyên nhân là do các phiên bản iPhone gần đây của Apple không có nhiều đột phá, sáng tạo. Thị phần của công ty đã giảm từ 13% xuống còn 11,5% trong vòng 1 năm.

Việc ra mắt một chiếc iPhone 6S có màu vàng hồng, hay một chiếc iPhone 7 có màu đỏ rực trong thời gian tới càng chứng minh Tim Cook là một người bán hàng đại tài. Thế nhưng, nó cũng cho thấy một thực tế là Apple đang mất dần đi sức sáng tạo và chỉ chăm chăm tìm cách tăng doanh số thông qua việc “mông má” lại những sản phẩm đã cũ mèm.

Tim Cook giúp danh mục sản phẩm của Apple ngày một dài thêm, nhưng vẫn thiếu đi những thứ “thay đổi thế giới” như Steve Jobs đã từng làm. Apple vẫn vận hành trơn tru, nhưng theo thời gian, Tim Cook có lẽ sẽ lại vướng phải bài toán như người tiền nhiệm Sculley đã gặp phải. Vị thế to lớn của Apple thời điểm hiện tại, chỉ giúp hãng có thể kéo dài thêm thời gian mà thôi.

Thực tế, giới công nghệ rất hay so sánh Tim Cook với Steve Balmer, cựu CEO của Microsoft. Cả 2 có nhiều điểm chung, và đương nhiên Balmer cũng là một chuyên gia vận hành. Khi Bill Gates nghỉ hưu và Balmer lên nắm quyền, Microsoft từ vị thế của gã khổng lồ số 1, ngày càng trở nên hụt hơi trước các doanh nghiệp công nghệ khác. Apple, Facebook hay Google nhanh chóng qua mặt “gã khổng lồ” một thời này. Microsoft đã liên tục lao dốc và chỉ đến khi Satya Nadella – một nhà lãnh đạo có tư duy đổi mới đến và thay đổi ngược lại chính bên trong Microsoft, doanh nghiệp này mới dần quay trở lại quỹ đạo.

Startup – Hãy chết để thay đổi thế giới!

Câu chuyện trong 2 giai đoạn phát triển của Apple mới là minh chứng rõ ràng việc, dù là giai đoạn startup mới thành lập hay doanh nghiệp lớn nhất thế giới, có một điều không hề thay đổi: “Một lãnh đạo có tư tưởng đột phá và một nhà vận hành xuất sắc”.

Có thể, Steve Jobs là một gã mơ mộng, đưa ra những ý tưởng trên trời để rồi thất bại, nhưng nếu thiếu ông, Apple trong dài hạn cũng chẳng đi tới đâu cả. Dù lãnh đạo là người giỏi vận hành đến thế nào, nếu thiếu đi tính sáng tạo, thì sớm hay muộn doanh nghiệp đó cũng đi tới bế tắc. Thú vị là slogan kinh điển của những người sáng tạo đó là “change the world” – “thay đổi thế giới”.

Đó mới là điều các startup nên học hỏi. Nguyên nhân rất dễ hiểu: chẳng có một startup chân ướt chân ráo nào lại đủ sức cạnh tranh với những đối thủ sừng sỏ khác nhờ khả năng vận hành. Nếu chỉ sáng tạo dựa trên thực tiễn bức bách, những vấn đề phải giải quyết khi vận hành doanh nghiệp thì các tập đoàn lớn giỏi hơn startup rất nhiều.

Để vận hành tốt, quy mô lớn được xem là yếu tố hàng đầu. Nếu xét trên góc độ này, những công ty lâu năm sẽ có ưu thế hơn hẳn. Microsoft hay Apple trong câu chuyện ở trên, khi thiếu vắng đi những bộ óc đổi mới, vẫn có thể tồn tại thêm cả thập kỷ nữa trước khi vấn đề thực sự vỡ lở ra.

Vì vậy, sẽ là hơi lạ lùng nếu các startup lựa chon con đường vận hành. Bản thân startup phải đi lên từ những ý tưởng, với nguồn lực và nhân sự eo hẹp. Mục tiêu của startup là hiện thực hóa ý tưởng đó, thay đổi những cách làm truyền thống bằng phương thức hiện đại hơn, và sự tăng trưởng chóng mặt sau đó chỉ là hệ quả của một ý tưởng thiên tài.

Những nhà đầu tư sành sỏi đổ tiền vào Facebook, Google không phải vì đó là một bộ máy vận hành trơn tru, mà là nhờ vào những ý tưởng đột phá. Kết quả? Chỉ trong vòng 1 thập kỷ, Facebook, Google giờ đã qua mặt những gã khổng lồ khác như Microsoft hay Intel. Những doanh nghiệp này cũng đang khiến cả thế giới phải vận hành và thay đổi theo những ý tưởng của họ, và đó mới là mục đích thực sự của việc startup.

Bạn sợ mình sẽ chết trước khi thế giới thay đổi ư? Thế thì đừng startup nữa, vì 99,9% bạn sẽ đón nhận một cái kết như vậy đấy!

(Sưu tầm: cafef.vn)